رسم فارسی

شماره 1 : امضاها


علیرضا نیکبخت

ﺗﮓ ، ﺩﺳﺖ ﺧﻄﻴﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺩﺭ ﺍﻣﺎﻛﻦ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻭ ﺭﻭﻱ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺳﻄﻮﺡ ، ﺳﺮﻳﻊ ﺍﺟﺮﺍ ﻣﻲ (Tag) ﺷﻮﺩ .ﺗﮓ ﺟﺰﻭ ﺍﻭﻟﻴﻦ، ﺍﺻﻠﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﻭ ﺳﺮﻳﻌﺘﺮﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎﻱ ﮔﺮﺍﻓﻴﺘﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﺮﺍﻓﻴﺘﻲ ﻧﻮﻳﺴﻲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﻨﺸﺎء ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ .

"تگ ها از وجود افرادي خبر مي دهند كه نشان يا امضاي خاص خود را در هرجاي ممكن نقش مي كنند. هر تگ، طرحي ويژه و ابداعي از شخص خاصي است. تگ معمولا قصد بيان موضوعي را ندارد بلكه به منزله يك امضا، كه مي تواند از شخصيت صاحب خود اطلاعاتي را به ما بدهد، عمل مي كند."(گرافيتی چيست؟/رشاد/2018/ص51)

عکاس : مماس

Ket“ : تگ تو ، امضاته ؛ به عنوان يه گرافيتي نويس اين چيزيه كه تو رو از بقيه جهان يا جامعه ي گرافيتي كارها متمايز مي كنه. ه پس به محض اينكه تگ بزني ، مي ش اون چيزي كه هستي“.

Futura“ :يه نوع تبليغ شخصي كه هميشه باهات مرتبطه“.

با بررسي تاريخچه گرافيتي متوجه مي شويم كه تگ ها معمولا تركيبي از نام مستعار و يك عدد كه مي توانست نشانگر سن يا بلوك و محله شخص و يا كلا بي ارتباط باشد، از حدود 1960 (دهه ي هفتاد ميلادي مصادف با دهه 60 شمسي ) در آمريكا شروع شدند. جوانان با انگيزه هايي مثل شهرت يا سرپيچي از قوانين كم كم رقابت داغي را با اين كار در خيابان ها رقم زدند.

يكي از جوانان امضا زنِ فيلادلفيا (منطقه اي كه ابتداعاً امضا زني در آن رواج پيدا كرده بود) با نام مستعار تاپ كت، از فيلادلفيا به نيويورك رفت و امضا زني را نيز در آنجا ادامه داد. تاپ كت نقش مهمي در گرافيتي نيويورك داشت. امضاها در نيويورك وارد قطارهاي شهري شدند و ابتدا داخل و سپس بدنه قطارها را پر كردند.

در سال 1971" نيويورك تايمز" با مقاله اي در مورد امضايي صحبت كرد كه تا به امروز از آن ياد مي شود؛ "183 Taki ."گفته شده كه Taki در مكان هاي مختلف شهر امضا زده؛ البته دليل اين گستردگي، شغل او بوده كه تحويل غذا بوده است.

JA" :گرافيتي با تگ زدن توسعه پيدا كرده. اگه تگ زدن نبود الان چيزي به نام گرافيتي وجود نداشت؛ اين تگ هاي بزرگ بودن كه بزرگ تر شدن ، توشون رنگ خورد و خط هاي دورشون شكل گرفت و به شكل الان دراومدن.

"از آنجا كه تگ ها معمولا عبارات و نام ها هستند، از نقطه نظر خطاطي در هنر و زبان شناسي يا نشانه شناسي قابل مطالعه هستند. اما معمولا هيچ يك از اين مقولات نام برده شده در نظر امضا زن ها مورد توجه نيست. تگرها در تجزيه و تحليل، دنياي مخصوص به خودشان را دارند. آنها در آگاهانه ترين حالت، به جنبه زيبايي شناسانه امضايشان و يا مكاني كه در آن امضا مي كنند توجه دارند." (گرافيتی چيست؟/رشاد/2018/ص51)

Chino " :فكر كنم داشتن يك استايل خوب براي تگ زدن خيلي مهمه؛ مثل يه لبخند خوب رو صورتت مي مونه كه نوع برخوردت با مردم و دنيا رو نشون مي ده ."

Ket" : يه تگ خوب، استايل داره، يه جريان و ريتم خاص داره و همينطور كه عناصر گرافيتي بودنش رو هم داره باعث مي شه تو بخواهي بارها و بارها بنويسيش."

Skuf" : مي خواي تگت خوب بنظر بياد؟ سعي كن خودت باشي : شيك و مجلسي! "

عکاس : مماس             گرافیتی نویس : دادخواه

در نوشتارِ يك دست خط قواعدي را مي توان لحاظ كرد تا آن دست خط از زيبايي فرمي برخوردار شود . اين قواعد مي تواند شامل اندازه و فواصل حروف، تايپ فيس حروف و ضخامت خط در نوشتار و ... باشد. با ايجاد و رعايت اين قواعد شما يك هند استايل (Handstyle ( داريد. اين قواعد در گرافيتي نويسي به شدت آزادانه تر از خوشنويسي است و در گرافيتي، خلاقيت فاكتور بسيار مهم تري است، تا وابستگي به قواعد خوشنويسي كلاسيك. گرافيتي نويسي دنبال منحصر به فرد شدن است كه اين اتفاق با شكست قواعد قبلي اما رعايت يك استاندارد كلي بصري همراه است.

Skuf : تگ اسمته ، لوگوته ، مهمترين عنصر بمبينگه.

تگ ها با بمبينگ در سطح شهر ديده مي شوند، پس بمبينگ به اجراي تگ و تروآپ و ... در فضاهاي عمومي گفته مي شود. اينكار مي تواند خيلي برنامه ريزي شده و محله به محله و در ساعاتي خاص انجام شود و هم مي تواند خيلي بي برنامه و با پرسه زني هاي روزمره در شهر اتفاق بيوفتد، مهم عمل است؛ بودن، ابراز كردن.

عکاس : مماس

تگ مي تواند با متريال ها و تكنيك هاي مختلف اجرا شود؛ اسپري رنگ، ماژيك و ماپ، سم پاش و كپسول آتشنشاني، غلطك و رنگ، استيكر و هر متريال ديگري بسته به خلاقيت فرد.

تگ با سمپاش ، آشکار

تگ رو استيکر ، هميشگی

swamp ، تگ با غلطک

تگ در قله دماوند ، Swamp

تگ با ماژیک ، غار

دريپ يا شره كردن رنگ از محبوب ترين افكت هايي است كه در تگ ها اجرا مي شود .

عکاس : مماس

اما تگ ها در ايران به چه صورت در آمدند؟ آيا در ايران اتفاق منحصر به فردي افتاد؟

يادگاري نويسي ها شايد شبيه ترين عملي باشند كه ديوارهاي ايران تا قبل از ورود تگ زني در حافظه تصويري خود داشت . دست ايراني ها با اسپري و نوشتن روي ديوار غريبه نبود؛ از شعارنويسي هاي زمان انقلاب و جنگ گرفته تا تبليغات و فحش ها و حتي نوشتن نام تيم هاي محبوب ورزشي مثل استقلال و پرسپوليس. با ورود گرافيتي در چهارچوب و سيستم غربي به ايران، ابتداي كار تگ ها و اسم هاي مستعار، شديدا تحت تاثير همان جريان بود و بسياري از تگ ها حتي كپي هايي از نمونه هاي خارجيِ آن بودند.

شايد بتوان اولين اقدامي كه باعث شد گرافيتي در ايران به سمت فارسي نويسي برود را انتخاب نام هاي مستعار ايراني دانست. جريان ناسيوناليستي و ميهن پرستي كه بخشي از رپ فارسي نيز آن را تشديد كرده بود، بي تاثير بر اين اتفاق نبود. فرهنگ ايراني بشدت ب ادبيات خود وابسته و نزديك است و اين امر باعث شد گرافيتي كاران بعضاً به نام هاي اصيل پارسي روي بياورند. از نام اساطير و قهرمانان شاهنامه گرفته تا ساده ترين اسم هاي فارسي. بسياري از گرافيتي كاراني كه حتي آثارشان روي ديوار فارسي بود همچنان تگ خود را كه اسمي فارسي بود با حروف انگليسي مي زدند؛ اما افرادي هم بودند كه تگ هاي خود را با الهام از هند استايل هاي غربي، تبديل به رسمي فارسي كرده بودند.

امروز با گذشت سالها، مي توان در گرافيتي ايران حضور تگ هاي فارسي را بيشتر از پيش مشاهده كرد؛ اما همچنان تگ ها با حروف انگليسي حضور پررنگ تري دارند؛ عموما گرافيتي كاراني كه تگ يا اسم انگليسي دارند بدليل بين المللي بودن اين زبان و ارتباط راحت تر مخاطب خارج از كشور با آثارشان، اين راه را انتخاب مي كنند كه قابل احترام است.

در ادامه مطلب مروري بر چند تصوير كه از تگ هاي گرافيتي در ايران جمع آوري شده خواهيم داشت.

شايد امروزه خوانش صحيح تري نسبت به گرافيتي در ايران صورت گرفته كه اين اتفاق، قطعا وابسته به تجربيات نسل اولي ها و همچنين افزايش دسترسي به اطلاعات و راحت تر شدن تبادل اطلاعات بين گرافيتي كاران بوده است.

گرافيتي امروز ايران هنداستايلرهاي قوي انگليسي و فارسي را در كنارهم دارد؛ ريشه ي تگ هاي فارسي را مي توان در خود نوشتار و خوشنويسي ايراني پيدا كرد كه البته به رسم گرافيتي، آن قواعد شكسته شده اند اما حروف تا حدي اصالت خود را دارند. ما نيز اميدواريم اين روند همچنان ادامه پيدا كند و رسم فارسي در تگ هاي گرافيتي كاران ايراني روز به روز قوي تر و پررنگ تر از پيش نمايان شود.

امضا گروه EXIT

منابع