مقاله: گرافیتیِ افغان

احمدرضا بیدگلی- افغانستان کشوریست که  همیشه بخاطر جنگ و تروریسم و طالبان و مواد مخدر در سطح دنیا شناخته شده است اما امروز جوانان خوش ذوق و هنرمند افغان با هنر گرافیتی چهره ای متفاوتی از کشورشان را به جهان نشان میدهند و اینجاست که گرافیتی راهی برای مبارزه با تروریسم میشود ، راهی برای رسیدن به صلح و تغییر! و البته شاید تسکینی بر زخمهای مردمی که روزگار سختی را سپری می کنند!

در روزهای منتهی به انتخابات افغانستان که تهدید های طالبان هر روز شدیدتر از روز قبل می شد عده ای جوان در مرکز ولایت بلخ در شهر مزار شریف سعی کردند بدون توجه به تهدید های طالبان با هنر گرافیتی مردم را ترغیب کنند تا در انتخابات شرکت کنند! ابتدا یک هنرمند گرافیتی افغان کارگاه آموزش گرافیتی برای جوانان شهر مزار شریف برگزار کرد تا هنرمندان گرافیتی این شهر به تعداد قابل قبولی برسند، این هنرمند در این باره میگوید که تلاش هنرمندان گرافیتی مزار شریف برای جلب توجه مردم به انتخابات دو هدف دارد اول تشویق جوانان به رای دادن و دیگر اینکه به مردم بقبولانند که رای دادن آنها در تعیین سرنوشتشان تاثیر دارد.

 

(برگزاری کلاس آموزش گرافیتی در افغانستان)

“حدود سی هنرمند جوان که اکثر آنها دانشجویان هنر هستند در این کمپین گرافیتی شرکت کرده اند. ما در ماه فوریه کارگاهی برای آموزش هنر خیابانی به آنها برگزار کردیم و در ماه مارس دیگر ما ۳۳ هنرمند گرافیتی کار داشتیم که در یازده محل متفاوت که انتخاب شده بود و محل عبور و مرور مردم بود کار خود را آغاز کنند.
طالبان ما را تهدید کرده است و گفته کاری که انجام می دهیم علیه اسلام است. من و باقی هنرمندان تهدیدهایی روی گوشی تلفن خود دریافت کرده ایم اما ما ادامه خواهیم داد. من دفاع و یا حمایت امنیتی خاصی ندارم تنها سعی کرده ام که رفت و آمدم را کم کنم تا از خودم دفاع کنم. چیزی که مهم است آن است که صدای ما به مردم قندهار برسد.
 
 اولین واکنش ها به کار ما بسیار مثبت بوده است و مردم به شدت نسبت به کارهای ما ابراز علاقه کرده اند. بسیاری از مردم در زمانی که ما در حال کار بوده ایم مدام از ما درباره کارمان، شکل کار و البته پیامی که منتقل می کنیم سوال می پرسند.”

(این در حالیست که طالبان همیشه تمام تلاش خود را برای برهم زدن انتخابات در افغانستان انجام می دهد و در این راه از کشتن هیچکس دریغ نمیکند!)

از دل همین کارگاه های آموزشی گروه گرافیتی “تلالو” توسط عده ی دختر و پسر جوان در شهر مزار شریف ایجاد شد که این گروه بیشتر به مسائل اجتماعی می پردازد و پیام هایی در حمایت از حقوق زنان و مبارزه با ناهنجاری های اجتماعی از جمله موضوعات گرافیتی های این گروه است.

 

(گروه گرافیتی تلالو در ولایت بلخ افغانستان)

حتی این گرافیتی ها با موضوع صلح و شرکت در انتخابات پایش به شهر قندهار نیز باز شد جایی که به شدت حضور نیروهای طالبان در آنجا پر رنگ است!
از طرف دیگر کلاس های آموزش گرافیتی در مزار شریف تدوام یافت دوره ای دوم این کلاس ها نیز برگزار شد که در مدت ۴۵ روز کار آموزان آموزش های نظری و عملی را در زمینه هنر گرافیتی می دیدند! برگزار کنندگان این کلاس ها می گویند که هدف این کارگاه آموزشی ترویج صلح و بیان مسالمت آمیز از راه گرافیتی است! در نهایت حتی چند ماه پیش اولین نمایشگاه گرافیتی از آثار ۶۰ هنرمندگرافیتی نویس افغان در شهر مزار شریف نیز دایر شد!


اما گرافیتی افغانستان فقط به همین طرح های ساده خلاصه نمی شود! «شمسیه حسنی» بدون شک اولین و بهترین هنرمند گرافیتی افغانستان است که شهرتش به خارج از مرز های افغانستان نیز رسیده است! شمسیه متولد  ۱۹۸۸ است او در تهران متولد شد و خودش میگوید که بخاطر ملیتش نتوانست در ایران و در دانشگاه ادامه تحصیل بدهد بنابراین به کابل رفت و در دانشگاه هنر های زیبای کابل تحصیل کرد او در حال حاضر جوان ترین استاد دانشگاه هنر در کابل است که محیط دانشکده و جاده‎های کابل، با آثار هنریِ وی تزیین داده شده‌اند. هم‎چنین‌ او در چندین فیستیوال هنری در کشور‌های آلمان، سوئیس و دانمارک شرکت کرده است و نمایشگاه های از آثارش در کشور های مختلف مانند امریکا استرالیا حتی ایران و چند کشور دیگر نیز برگزار کرده است!

 

(شمسیه حسنی هنرمند گرافیتی افغان)

شمسیه حسنی در سال ۲۰۰۹، برای دریافت جایزه‎ی هنر معاصر افغانستان، از میان ۱۰ هنرمند برتر افغانستان‌ برگزیده شد. اما او هنر خیابانی  را از سال ۲۰۱۰ از یک کارگاه گرافیتی در کابل شروع کرد، زمانی که شخصی به نام Chu از ایالت متحده آمده بود تا این هنر را به جوانان افغان یاد دهد.در ماه سپتامبر سال ۲۰۱۴ ، شیمسیه حسنی برای دریافت جایزه‌ی «Artraker Award» نیز نامزد شده بود. این ‌جایزه، جایزه‌‌ای است که از طرف یک مجتمع انگلیسی برای صاحبان آثار هنری بصری داده می‌شود، برای هنرمندانی که در آثار خود جنگ و خشونت‌های مسلحانه را بازتاب می دهند!

شمسیه حسنی بیشتر اثارش در مورد صلح و خشونت علیه زنان است، در مصاحبه اش مجله‌ی هنری آرت رادار «‌Art Radar» در مورد کارهای هنری‌اش می‎گوید که او آثار هنریش را برای آوردن یک تغییر مثبت‌ طراحی می‌کند و خاطرات بدِ جنگ را به تصویر می‌کشد.

 

برقع
در آثار هنری شمسیه، بیش‌تر زنان برقع‌پوش‌ بازتاب یافته‌اند. برقع، یک پوشش سنتی و یکی از ویژگی‌های زنان افغانستان است که اکثرا در رسانه‎های غربی به عنوان یک ظلم و خفقان آشکار علیه زنان انعکاس داده شده است. اما شمسیه خود‌ برقع نمی‌پوشد، ولی با انجام کارهای هنری خویش، از آن حکایت می‌کند. وی در این مورد چنین می‌گوید: «من با سبک مدرنیست، زنان برقع‌پوش را ‌روی دیوارها به تصویر می‌کشم. من می‌خواهم زندگی آن‎ها را روایت کنم، می‌خواهم وسیله‌‌ای برای نجات آن‌ها از این تاریکی را بیابم و می‌خواهم دریچه‌ای به‌روی آرزوهای زندگی آن‌ها بگشایم». این هنرمند هم‌چنان می‌افزاید: «مردم دنیا اکثرا به این باور اند که [تنها] برقع یک مشکل است. به باور آن‌ها، زنان اگر برقع را بردارند، دیگر برای آن‎ها مشکلی وجود ندارد. در حالی ‌که این باور واقعیت ندارد. وقتی‌ که زنان به تحصیل دسترسی نداشته باشند، این مسئله یک مشکل بزرگ در مقابل برداشتن برقع است. ما باید خود را روی یک مشکل بزرگ متمرکز کنیم».

رویاهای گرافیتی
در کارهای شمسیه، شوق و رغبت موج می‌زند؛ اما انجام چنین کاری در جاده‎های کابل دشوار است. در افغانستان، به‌خصوص برای یک دختر که همواره با دیدگاه‌های سنتی برمی‎خورد. باورهای مردم در قبال کارهای هنری شمسیه متفاوت اند. بعضی‌ها به آثار وی را با دید تخریب‌گری و ویران‌گری می‌بینند و تعدادی هم می‌گویند که جای زنان در خانه است. خود او نیز در مجله‌ی هنری «Art Radar» در این ‎باره چنین گفته است: «من برای انجام کارهای گرافیتی‌ام همیشه، فرصت مناسب و موقعیت مناسب نمی‌توانم پیدا کنم. بنابراین کارهایم را به‌صورت دنبال هم در دو ماه یا سه ماه انجام می‌دهم. گاهی به دلایل امنیتی و گاهی هم به‌خاطر موانعی که مردم برایم خلق می‎کنند، نمیتوانم کار را راحت و سریع انجام دهم».

وی تمام این موانع را نادیده می‌گیرد و راه دیگری را برای نمایش طرح‌های خود پیدا کرده است، آن‌چه که وی آن را «رویاهای گرافیتی»می‌خواند. بر این اساس، او پیش‌طرح‌های خود را روی یک سطح می‌کشد و در جاهای مختلف کابل نصب می‌کند. او در این مورد می‌گوید: «من این پیش‌طرح‌های گرافیتی را می‌توانم در استدیوی خودم‌ روی این تصاویر با قلم نازک (pinceau) انجام دهم. برای من، این فقط یک رویای گرافیتی است، آنچه در باورهایم وجود دارد، به این شیوه عینیت نمی‌یابد.

 

 

(از مطالب نسخه الکترونیک مجله گرافیتی ایران)
کپی فقط با ذکر منبع بلامانع می باشد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *