مقاله: دختران و هنر خیابانی در ایران

بررسی مجله گرافیتی ایران از سابقه ی حضور دختران در گرافیتی ایران
احمدرضا بیدگلی – گرافیتی ایران با از همه فراز و نشیب هایش، امروزه در جایگاهی قرار دارد که پیشتر قرار نداشته است؛ مخاطبان و آرتیست های بیشتری دارد؛ پیشرفت کرده و حرفه ای تر هم شده است! اما در گذر این سال ها، نگاه عموم مخاطبانش بیشتر به سمت و سوی استریت آرتیست های پسر بوده است؛ اما در این سال ها دختران در این هنر چه نقشی داشته اند؟

همه ما می دانیم که گرافیتی هنر پرخطری است و این خطر برای دختران دو چندان!و با توجه به این که هنرمندان گرافیتی معمولا گمنام اند، هیچ اطلاعات خاصی از هیچ یک از گرافیتی آرتیست های دختر ایران که در طی این سال ها فعالیت می کردند وجود ندارد، با این حال مجله گرافیتی ایران توانسته به اطلاعات محدودی از برخی از این هنرمندان دست پیدا کند، بررسی های ما نشان می دهد که حتی در اوایل شروع گرافیتی در کشورمان، نشانه های حضور دختران در این عرصه نیز دیده می شود. اما عجیب نیست که در جامعه ی مردسالار ما، حضور دختران همواره در اقلیت بوده و فعالیتشان نیز مدوام نبوده است، در زیل با برخی از دختران گرافیتی ایران که در سالهای گذشته فعالیت می کردند آشنا می شویم:

Salome MC

“سالومه ام.سی” شاید اولین دختری باشد که گرافیتی را در ایران تجربه کرده است. او را که بیشتر به خاطر رپ کردنش می شناسند، در این مورد می گوید:«گرافیتی را ۱۳–۱۴ سال پیش (۸۴-۱۳۸۳) کار می کردم ولی کارهایم، بسیار ابتدایی ماندند و ادامه ندادم. مشکل این بود که برای کار کردن در مکان هایی که واقعاً تاثیرگذار بودند، باید نیمه شب کار می کردیم و من ۹ شب باید خانه می بودم. برای رپ کردن، با قوانین خانواده ام درگیر شدم ولی برای گرافیتی نه! این نشان می دهد که گرافیتی آنقدرها هم برایم مهم نبوده است.»
سالومه بطور حرفه ای موسیقی را ادامه داد و از گرافیتی فاصله گرفت.

                                                    (گرافیتی از سالومه و ck1)

چند سال بعد از سالومه وقتی گرافیتی در تهران تقریبا راه خودش را پیدا کرده بود حضور دختران نیز در خیابان پررنگ تر شد، سالهای ۱۳۸۷ تا ۹۰ را میتوان شلوغ ترین دوره ی حضور دختران در گرافیتی ایران دانست و تهران در راس این اتفاق بود، دختران حتی در ایونت گرافیتی در سال ۸۷ در تهران نیز حضور داشتند، آنها در فیس بوک صفحه ی Iranian girls graffiti را راه اندازی کردند و همه چیز رنگ و بوی جدی تری به خود گرفته بود.

Kozet
کوزت، عضو سابق کلاه استدیو، شخصیتی که کسی او را ندیده و کسی هم نمیداند دختر بود یا پسر! اما با توجه به nickname و آثاری که از خود به جای گذاشته میتوان حدس زده که او به احتمال خیلی زیاد دختر بوده است! کوزت بیشتر فعالیتش در بخش استیکر زنی با سبک کارکتر های خاص خودش بود، او در سال های ۱۳۸۷ تا ۹۰ فعالیت می کرد و کارهای جالبی نیز از خود بر در و دیوارهای شهر تهران بجای گذاشت!

       
(دو اثر فوق از کوزت -تهران)

N.A
در سال های ۱۳۸۹-۹۰، در اکباتان تهران، گرافیتی هایی با تگ N.A دیده شد که بعداً با انتشار این گرافیتی ها در فیسبوک، مشخص شد که او در واقع، یک دختر بوده است! N.A بر خلاف اکثر دختران فعال در آن زمان رایتر بود!

(اثری از N.A -تهران اکباتان)

 

Sanaz Hamid

ساناز حمید عضو CHIZ Crew و در اهواز فعالیت می کرد، این گروه از سال ۸۸ فعالیت خود در اهواز آغاز کرد. به جز ساناز حمید دختران دیگری نیز در این گروه بودند اما فعالیت این گروه بیشتر در پروژه های مجاز خلاصه می شد، به جز ساناز حمید که فعالیت مختصری در گرافیتی داشت، ساناز حمید تا سالهای ۱۳۹۱ ، ۹۲ فعالیتی کمرنگی در گرافیتی ایران داشت.


(دو اثر فوق از ساناز حمید -اهواز)

 

علاوه بر اسامی که در بالا ذکر شد دختران دیگری نیز بودند که در تمام این سال ها در گرافیتی ایران فعالیتی داشتند اما هم تعداد آن ها زیاد نبود و هم اینکه عمر هنری اکثرشان از یک سال هم فراتر نرفت!


(دو اثر فوق از مینا – گرافیتی ارتیستی که چند ساله قبل بصورت محدود در تهران فعالیت داشت)

 

اما خوشبختانه، امروز شاهد حضور مصمم تر و حرفه ای تر دختران در هنر گرافیتی هستیم. Run، هجو و آدا، تنها دختران گرافیتی آرتیستی هستند که با سبک های متفاوت، در حال حاضر در گرافیتی ایران فعالیت می کنند!

RU

RUN که ساکن کرج است، بیشتر از استنسیل در کارهایش استفاده می کند و تا امروز، تنها دختری بوده که نمایشگاه گرافیتی در ایران برگزار کرده است. او از دیدش نسبت به هنر خیابانی و مشکلات حضور دختران در این هنر می گوید:
«RUN به معنی     فرار هست ، من استریت آرت رو ۴ ساله که شروع کردم و اوایل کار یه رفیقی داشتم که اسمش اسکیپ بود یا گریز که با هم شر‌وع کردیم و بعد هم جدا شدیم.

( Run در حال خلق یک گرافیتی)

“فرار” یه شخصیتیه که دوس داره جای قدم زدن برای رسیدن به چیزی که می‌خواد سرعت بیشتری به قدماش بده. به عنوانه یه دختر همیشه سعی‌ کردم چیزی که میخوامو به دست بیارم و برای بزرگترین هدفی‌ که تو حیطهٔ‌ کاریه استریت آرت دارم قدمهای بزرگتری هم بردارم. من دوس دارم مورالیست بشم شاید به نظر بعضیا این بخش از استریت آرت به دلیل قانونی بودنش کار جالبی‌ نباشه ولی‌ یه مورلیست تو سایز فوق‌العاده‌ بزرگی‌ کارشو به آدمای بیشتری نشون میده.

     
(دو اثر فوق از Run)

تعداد هنرمند‌های خیابونیِ کشور ما چه پسر چه دختر کمن ولی‌ چرا تعداد دخترا نسبت به پسرا فقط ۱ درصد هست؟ چون نمیتونیم از چیزی که می‌خوایم دفاع کنیم؟ یا می‌ترسیم شکست بخوریم؟
بنظرام اگه چیزی رو کسی‌ می‌خواد بهتره به دستش بیاره حداقل پیشو بگیر شاید تونست و در آخر ناراحته کاری که نکرده نمیشه.
تعداد خانوم‌هایی‌ که دنبال چیزی که میخوان تو ایران می‌رن خیلی‌ کمه. همیشه نباید منتظر بود تا یه نفر به خاطره ما بلند بشه تا دستمونو بگیره. شاید بعضی‌ اوقات باید سعی‌ کنیم خودمون دست خودمونو بگیریم و مشکلاتمونو از بین ببریم.
امیدوارم که اتّحاد به صورت قویتری تو ایران شکل بگیره بین هنرمند‌ها چون باعث رشد بیشتر و همکاری می‌شه و این چیزی که به ما درست آموزش داده نشده که با هم کنار بیایم و پشت هم باشیم و از بالا رفتن هم دیگه خوشحال باشیم.
به عنوانه یه آرتیست نه یه دختر فک می‌کنم که اوایل کار تا بفهمیم باید چی‌ کار کنیم هممون با یه سری مشکلات مثل پلیس و مردم دست و پنجه نرم می‌کنیم ولی‌ یاد میگیریم که کجا و کی‌ باید کار بزنیم و با مردم چطوری برخورد کنیم که مارو به چشم هنرمند ببینن نه دزد . فکر می‌کنم به عنوانه یه دختر برای من کار کردن راهت تر از یه پسر باشه چون مردم کمکم می‌کنن و ازمن نمیترسن برام نوشییدنی میارن یا نبردبون و رنگ نیاز داشته باشیم بهمون میرسونن و این واقعا خوشحال کنندس که شاید از طرف خانواده و دوست و جامعهِ ساپورت نشیم ولی‌ مردم با رفتارشون کارمون رو دوست دارن.


(Run در حال تکمیل یکی از آثار خود)

من معمولا کارامو روز روشن میزنم حتی سعی‌ می‌کنم شلوغ‌ترین زمان روز باشه چون به نظر من پلیس زمان شلوغی کمتر تردد داره و اگر هم رد شه راهت تر می‌شه فرار کرد.
امیدوارم آدما به چیزی که میخوان با کمک خدای متعال برسند و منتظر معجزه نباشن و خودشون معجزه ی زندگیشون باشن.
همیشه یه نفر هست که کار شما یا شخصیت شمارو دوست نداشته باشه و اجازه ندید که روی کاری که می‌کنید تاثیر بذاره.»

 

Hajv
“هجو” دیگر دختر گرافیتی آرتیستی است که ساکن تهران است. او بیشتر کاراکتر می کشد و در یک سال گذشته، حضورش در هنر گرافیتی پر رنگ تر شده است. هجو در گرافیتی، تمایزی بین دختر و پسر نمی بیند و معتقد است باید از موانع ذهنی که تفاوتی بین این دو قائل می شود، فاصله گرفت:
«آشنایی من با گرافیتی حدودا به سال ۹۰-۹۱ برمیگرده اما چون با ادمای محدودی در ارتباط بودم و دانش خیلی کمی نسبت بهش داشتم واسم تداعی شده بود حضور دختر تو گرافیتی مقوله ی عجیب و نادریه و این ناخواسته واسم شده بود یه مانع ذهنی و اینکه طرحام روی کاغذ بمونه.

(هجو در ایونت گرافیتی Write & Ride )

تصمیم گرفتم برای جدی تر نگاه کردن به گرافیتی، هدف خودم و در نهایت nickname که گویای اون باشه رو انتخاب کنم که “هَجو” رو نزدیک به آرمان و خوده واقعیم دیدم..
زمانی که کار زدن روی دیوار رو شروع کردم، خیلی بیشتر اعتقاد پیدا کردم که هیچ فرقی بین دختر و پسر نیست و این عشق و هدفه که شهامت انجام کارو به ادم میده.. درسته بعضیا واقعا شرایطشون محدوده(دختر و پسر) اما یه سریام مثل منِ سابق فقط درگیره موانع ذهنیه القا شدن…

   
(دو اثر فوق از هجو)

اینکه چقدر پررنگ باشی مهم نیست
مهم اینه راهتو درک کنی، تو مسیرش باشی و تلاش کنی حضورت بیشتر شه مثل یکی از دوستانم “آژیر” که به رغم دختر بودن و شرایط بسیار محدودش تو فاصله بین خونه و مدرسه بمبینگ میکنه
باطمینان میگم اینجا همه اماده ان تا به هم دیگه کمک کنن و بعضی از ارتیستا صادقانه تجربیاتشون رو در اختیار فرد مستعد قرار میدن تا مسیری که برای اونا چند ماه طول کشیده رو اون شخص تو یک هفته بره و درگیر مسائل تکراری نشه، پس در نهایت تویی که روند پیشرفتت رو تعیین میکنی، البته همیشه کسی نیست که همراهت باشه و وابسته بودن فقط باعث عقب موندنت میشه.
مشکل اصلی که مانع حضور یک دختر میشه اینه که پسرا در عین اینکه میتونن کمک خیلی خوبی باشن برای پررنگ تر شدن حضور جنس مونث، به همون اندازه ام میتونن اونا رو درگیر حاشیه کنن… و همینه که باعث میشه یه سری دخترا خودشون رو پنهان کنند و شاید ترس از همین موضوع بود که باعث شد من هم در اوایل کارم جنسیتمو پنهان کنم اما بعد از گذشت چند ماه و کلنجار رفتن با خودم فهمیدم که این مشکلیو حل نمیکنه پس تصمیم گرفتم خود واقعیم باشم، از دنیای امن خودم بیرون اومدم، هدفم تکامل خودم بود و فهمیدم نتونستنی وجود نداره… حالا نسبت به اسمم احساس مسئولیت میکنم و متوجه شدم اهداف بزرگتری توی این دنیا وجود داره و باید اسمم نمود بیشتری تو زندگیم داشته باشه.

(اثر دیگری از هجو)

حرف اخرم اینه که”دختر گرافیتی ارتیست بودن”ابدا مسئله ی عجیب و بخصوصی نیست و باید به هرکسی به اندازه تلاش، جدیت و پیشرفتش توجه داد نه صرفا به خاطر مونث بودن اون شخص و با تمجید بیجا نه تنها حمایتی از کسی نمیشه،بلکه موجب غرور کاذب اون شخص و دلسرد شدن بقیه و شکاف بیشتر بین این دو جنس میشه البته برعکس این قضیه ام و صادقه و همه چیز با جمله ی”اگه منم دختر بودم همین بود” خاتمه پیدا میکنه و این اوج بی رحمی نسبت به تلاش یک شخصه.»
به امید روزی که جامعه ما، به سطحی از شعور فرهنگی برسد که “جنسیت” محدودیت و یا مقبولیت در هیچ زمینه ای را، تحت تاثیر قرار ندهد.

کپی فقط با ذکر منبع مجاز می باشد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *