مقاله: گرافیتی و کشور های همسایه

“گزارشی از وضعیت گرافیتی در کشورهای همسایه”
احمدرضا بیدگلی _ بررسی های ما نشان می دهد که اکثر کشورهای اطراف ما به یک باره از سال ۲۰۱۰ با پدیده ی گرافیتی آشنا شده و به این هنر روی آورده اند؛ در برخی از این کشورها، تلاش های عمدی باعث تولد گرافیتی شده است و در برخی دیگر، (مثل کشور خود ما) این خود مردم بوده اند که به دنبال گرافیتی رفته اند بدون اینکه این جنبش از جایی بر آن ها دیکته شود!
اگر بخواهیم مقایسه خیلی سطحی در رابطه با این اتفاق داشته باشیم، می بینیم که ما در سال ۲۰۱۰ سومین فستیوال گرافیتی را در قالب “گرافیتی جم” در تهران داشتیم در حالی کشورهای همسایه ما تازه فهمیده بودند گرافیتی یعنی چه! یا قبل از آن، چند نمایشگاه گرافیتی در تهران برگزار شده بود که با استقبال خوبی هم مواجه شده بود که حتما همه این ها در شناخته شدن گرافیتی به کشورهای اطراف ما بی تاثیر نبوده است!
اما مسئله دوم جایگاه گرافیتی ایران در مقایسه با کشورهای همسایه است که نیاز به تامل و دقت بیشتری دارد. اینکه ما در این هنر تقریبا پیشتاز بودیم دلیل بر اینکه در حال حاضر فاصله زیادی از نظر کیفی بین هنر گرافیتی ایران با کشور های همسایه باشد نیست! با این همه ما با بررسی کارهای گرافیتی در کشورهای اطرافمان متوجه شدیم که حداقل از نظر استایل و خلاقیت در نوشتن هنوز پیشتاز هستیم اما در زمینه نقاشی های مورال، حرفی برای گفتن نداریم!
متاسفانه یا خوشبختانه گرافیتی در برخی از کشورهای اطراف ما با سرعت خیلی زیادی در حال پیشرفت است. ما در مقاله ای وضعیت گرافیتی در کشورهای همجوار ایران را بررسی کرده ایم که شامل کشورهای پاکستان ، افغانستان ،ترکمنستان ، آذربایجان ، ارمنستان و ترکیه می باشد.

 

 

۱-۱ پاکستان:
گرافیتی پاکستان با توجه به اینکه سابقه بیشتری نسبت به دیگر کشورهای همسایه ما دارد، اما پیشرفت تقریبا نزدیک به صفری داشته است!
گرافیتی در پاکستان در سال ۲۰۰۳ با نقاشی های اعتراضی عاصم بت (Asim Butt) متولد شد. عاصم در اروپا تحصیل کرده و دکترای خود در رشته تاریخ را در دانشگاه دیویس کالیفرنیا کسب کرده بود، اما با توجه به علاقه ی زیادی که به#هنر و #نقاشی داشت دوره های آموزشی در زمینه نقاشی گذراندو در اروپا با هنر گرافیتیاشنا شد و علاقه ی زیادی به آن پیدا کرد. وی بعد از اتمام تحصیلش در کالیفرنیا به کراچی باز گشت و شروع به کشیدن نقاشی های اعتراضیو سیاسی و ضد دولتی در سطح شهر کراچی کرد!
عاصم بت هم از استنسیل در کارهایش استفاده می کرد و هم بصورت freehand نقاشی می کشید. او آثار خیلی زیادی از خود بجای نگذاشت اما فردی با تفکر انقلابی و قابل احترام بود؛ عاصم در سال ۲۰۱۰ خود را در منزلش در کراچی به دار آویخت و خودکشی کرد. علت این کار مشکلات شخصی عنوان شده است.
فرد دومی که در رابطه با گرافیتی پاکستان زیاد نامش در اینترنت یافت میشود عبدالله احمد خان ملقب به سنکی کینگ ( sanki king) است، او از سال ۲۰۰۸ تحت تاثیر هیپ هاپ به گرافیتی روی اورد و در کنار گرافیتی به ورزش پارکور و بریک دنس نیز میپردازد، در حال حاضر بیشتر کالگرافیتی کار میکند و در کشورش بسیار شناخته شده است، فن پیج فیس بوک این هنرمند ۲۲هزار دنبال کنند دارد که در نوع خود قابل توجه است!
جوانان پاکستانی در یکی دو سال اخیر فعالیت خودشان را در زمینه هنرشهری افزایش داده اند از جمله این فعالیت ها میتوان به استنسیل های بزرگی که از چهره ی قهرمانان ملی پاکستان در روز استقلال این کشور در سال ۲۰۱۶ کشیده شد یاد کرد، همچنین در دوسال گذشته مسابقاتی تحت عنوان  Street Art Competition در این کشور برگزار شده که هرچند اکثر نقاشی های کشیده شده هیچ شباهتی به گرافیتی ندارد اما به هر حال این نقاشی ها روی دیوار های شهر نقش بسته و در زمره ی  هنر خیابانی جای میگیرد! چندی پیش نیز با خبر شدیم که جوانان پاکستانی در حال تدارک اولین  فستیوال بین المللی گرافیتی در پاکستان هستند و حتی از برخی گرافیتی نویس های ایرانی نیز برای حضور در این فستیوال دعوت به عمل آوردند.
برای دیدن عکس های بیشتر از هنر خیابانی پاکستان میتوانید در صفحه اینستاگرام شان مراجعه کنید.

 

 

 

۲-۱ افغانستان:
ما پیشتر در شماره ی نخست مجله گرافیتی، به صورت ویژه به گرافیتی افغان پرداختیم، اما اگر باز بخواهیم به صورت کلی تر به گرافیتی افغان نگاه کنیم، در می یابیم که گرافیتی در افغانستان با سفر هنرمندان گرافیتی غربی و آمریکایی در حوالی سال های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ به این کشور و برگزاری ورک شاپ های رایگان توسط این افراد، به جوانان افغانی آموزش داده شده است و از این طریق جوانان افغان جلب این هنر شدند و از راه گرافیتی به مبارزه با طالبان، حمایت از زنان، دعوت به صلح و غیره پرداختند!
اما از لحاظ سخت افزاری افغانستان همچنان از امکانات خاصی برای گرافیتی برخوردار نیست. در این کشور اسپری های مرغوب خارجی وارد نمی شود و تنها برخی اسپری های رنگ ایرانی از جمله گلریز و همچنین اسپری های بی کیفیت دیگر که ساخته کشورهای اطراف است، در این کشور وجود دارد.
گرافیتی افغان که تا حدی تحت تاثیر گرافیتی ایران نیز می باشد، هم در بخش نوشتاری و هم در بخش استنسیل ، گرافیتی کار دارد که البته اکثر این گرافیتی ها از کیفیت بالایی برخوردار نیستند؛ به جز “شمسیه حسنی” با نقاشی های تصویرگرایانش که سر و صدای زیادی در افغانستان و خارج از ان به پا کرده است. شمسیه حسنی در کشورهای مختلف نمایشگاه گرافیتی برپا کرده و گرافیتی هایی نیز دربرخی کشورها بر روی دیوار از خود به جای گذاشته است؛ او در حال حاضر تنها گرافیتی آرتیست حرفه ای افغان است.
نکته قابل توجه در مورد گرافیتی افغانستان این است که آن ها کلاس های آموزش گرافیتی برگزار و نمایشگاه گرافیتی نیز از هنرجوهایشان برپا می کنند؛ آن ها همچنین در فیس بوک نیز صفحه دارند.

 

 

۳-۱ آذربایجان :
آذربایجان یکی از کشورهای فعال منطقه ما در زمینه هنر گرافیتی است. گرافیتی در این کشور برخلاف #ترکیه و اکثر کشورهای عربی بدون دخالت حکومت شکل گرفته است.
شرایط گرافیتی در آذربایجان تا حدی مشابه ایران است؛ اما با این تفاوت که احتمالا گرافیتی به شدت به پایتخت یعنی باکو خلاصه میشود.
حرفه ای ترین گرافیتی نویس در آذربایجان “Moose 135” نام دارد. او برخلاف اکثر گرافیتی نویس های آذربایجان، با اسپری های با کیفیت و مرغوب کار می کند و البته کارهایش از نظر کیفی نیز نسبت به مابقی گرافیتی نویس های آذربایجان بهتر است.
از این نکته هم نباید غافل شد که در کل، کیفیت اسپری های موجود در آذربایجان از اسپری های ما بهتر است.
چندی پیش اولین فستیوال گرافیتی به صورت رسمی نیز درآذربایجان انجام شد که با استقبال خوبی مواجه شد! (البته پیش از این، بارها برنامه های مانند فستیوال گرافیتی با نام های دیگر در باکو انجام شده بود) و حالا آذربایجانی ها در حال تدارک دومین فستیوال گرافیتی خود هستند. آن ها تقریباً با نظم خوبی درحال پیشرفت هستند؛ سایتی تحت عنوان urbania.az دارند که فعالیت های اصلی آذربایجانی ها درزمینه ی گرافیتی و دیگر ورزش ها و هنرهای خیابانی را پوشش می دهد! جست و جوی ما برای فهمیدن تاریخچه گرافیتی آذربایجان، به نتیجه واضحی نرسید؛ اما باتوجه به فعالیت پیج های گرافیتی آن ها می توان گفت که همه چیز در آذربایجان از بعد ازسال ۲۰۱۰ جدی شده است.

 

 

۴-۱ ارمنستان:
گرافیتی در ارمنستان وجود دارد، اما تعداد گرافیتی آرتیست های این کشور بسیار کم است. یکی از گرافیتی کاران نسبتاً شناخته شده در ارمنستان ” Robert Nikoghosyan ” نام دارد که یک نقاش است که گه گدار روی دیوار نیز گرافیتی می کشد. او بیشتر در سبک مورال فعال است!
به طور کل هنر خیابانی در ارمنستان، در دو شهر پرجمعیت ایروان و گیومری انجام می شود؛ به جز یکی دو اثر از روبرت که در بالا به آن اشاره کردیم، در ارمنستان تقریباً هیچ خبری از گرافیتی نوشتاری و رایترها نیست! اگر گرافیتی نیز در این کشور کشیده شود، بیشتر استنسیلو مورال است که اکثر آن ها نیز به صورت قانونی انجام شده است. در واقع گرافیتی در ارمنستان، آن طور که باید جا نیفتاده و خبری هم از event و فستیوال گرافیتی در این کشور نیست.

 

 

۵-۱ ترکیه:
ترکیه و امارت از جمله کشورهایی هستند که سرمایه گذاری های ویژه ای در زمینه هنر خیابانی داشتند؛ که البته در منطقه ی ما، امارات در این زمینه از کشورهای دیگر، سرمایه گذاری بیشتری کرده است. در این کشورها که#هنرمند گرافیتی، از خارج از کشور برای انجام پروژه های گرافیتی دعوت می کنند، سخت می شود فهمید که یک گرافیتی که در این کشورها کشیده شده، اثر هنرمند بومی است یا اثر همان آرتیست خارجی که به این کشور دعوت شده بود!
در ترکیه مورال های غول پیکر و خیلی بزرگ دیده می شود که اکثراً کاری آرتیست های بین المللی است؛ اما ترکیه خودش نیز گرافیتی کار های حرفه ای خوبی دارد از جمله می توان به ” Zone “اشاره کرد که مورال های جذاب و فوق العاده ای می کشد. در سایت fatcap، ٣۶ گرافیتی آرتیست از ترکیه عضو هستند. برخلاف دیگر کشورهای همسایه ی ما که گرافیتی آن ها فقط در پایتخت بود، در ترکیه مانند ایران، گرافیتی کار ها فقط در پایتخت نیستند؛ بلکه در دیگر شهرهای بزرگ ترکیه نیز گرافیتی وجود دارد.
کیفیت اسپری ها در ترکیه به مراتب بالاتر از ایران است و می توان ترکیه را یکی از کشور های غنی از لحاظ گرافیتی در منطقه دانست!
در کشور ترکیه فستیوال گرافیتی نیز به شکل های مختلف برگزار شده است. برای مثال، دیواری به طول ۱۱۶ متر توسط گرافیتی نویسِ غیر بومی در ترکیه، به نگارش در آمده است یا میتینگی که تحت عنوان Meeting of Allstars Graffiti Fest از سال۲۰۱۱ ، چند سال پیاپی است در ترکیه با حضور گرافیتی نویس های معروف جهان برگزار می شود.

پایان بخش اول گرافیتی و کشور های همسایه

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *